Website beeldje van St. Geertruid

  Home    Lees meer    YouTube, Publicaties en Interviews    Archeol. verzameling    Contact    Kunst    03-11-2016 Vernieuwd         google8868d886d9cbf696.html

 

   
Het beeldje van St. Geertruid: een bezielde figuratieve vuursteen met gegraveerde symbolen.

Begin negentiger jaren vond ik (Marius Meulenberg) op de Kaap bij St. Geertruid  een kleine vuursteenknol met in de cortex groeven die mij opzettelijk gemaakt leken. Het is een door de natuur gevormde figuratieve steen, die lijkt op een persoon die op een kubus zit. In het verleden vond  iemand deze antropogene (op een mens gelijkende) vuursteen belangrijk genoeg om er o.a. drie symbolen op te graveren, te weten: een V op de borst, een waaiervormige tri-line op de hals en een V op het achterhoofd.

   



Tri line



Liggend V-symbool


 Staand V-symbool

Uit zeven verschillende onderzoeken blijkt dat deze symbolen zijn gegraveerd. Waarschijnlijk zijn de graveringen gemaakt tijdens de Bandkeramiek (5500-4900 v. Chr.). Gezien de vorm van de dwarsdoorsneden kan  gegraveerd zijn met een benen kammetje dat Bandkeramiekers gebruikten voor het versieren van aardewerk.  Voor zover ik weet is het beeldje van St. Geertruid de enige figuratieve vuursteen waarvan uit onderzoek blijkt dat hij is bewerkt  door hem te graveren.

Dr. Annine E.G. van der Meer is een vooraanstaand godsdiensthistorica  en symbooldeskundige. Zij is van mening dat men het beeldje van St. Geertruid vroeger mogelijk heeft gezien als bezield door een godin of een voormoeder die in verbinding staat met de Grote Moeder. Bezielde stenen horen bij natuurgodsdiensten. Gedurende de prehistorie moet men ook in Nederland talloze van deze figuratieve stenen hebben gekend. Maar ze zijn nooit als zodanig herkend door de archeologen. Dat herkennen is slechts mogelijk als men daarvoor open staat en als zo’n steen onmiskenbaar is bewerkt, zoals het beeldje van St. Geertruid.
Zeer bijzonder bij dit beeldje is ook, dat de symbolen aangeven wie deze steen bezielde.: de Vogelgodin. Een godin die o.a. werd vereerd op de Balkan. Vanuit dit gebied koloniseerden de Bandkeramiekers Limburg. Dit is maatgevend voor de unieke, religieus culturele waarde van het beeldje.
    
Zo’n vondst is haast te mooi om waar te zijn. Helaas is het daardoor ook een vondst, waarbij het voor archeologen veiliger is, de andere kant op  te kijken. Toch hebben in de loop der jaren diverse archeologen commentaar gegeven. Daaruit blijkt dat er geen enkel argument is dat mijn bevindingen weerlegt. Daarom kan geconstateerd worden dat mijn conclusies correct zijn. Helaas is dit geen reden tot juichen. Want gelijk hebben is iets anders dan gelijk krijgen. Voor erkenning van het Beeldje van St. Geertruid stelde het Rijks Museum voor Oudheden eisen, waaraan per definitie geen enkele vondst kan voldoen indien hij uniek is. Het meest frustrerend is, dat zulke onvervulbare eisen slechts werden opgelegd aan het beeldje van St. Geertruid. Het RMO presenteert zelf vol trots  ‘het mannetje van Willemstad’. Maar deze vondst voldoet niet aan de eisen die RMO aan het beeldje van St. Geertruid stelt. Ook de bekende ‘Danseres van Geldrop’ voldoet niet aan deze eisen. Bij deze danseres zou men bovendien serieus rekening moeten houden met vindplaatsvervalsing.  Goede parallellen ontbreken in Europa, maar zijn wel te vinden in Noord-Afrika. Toch wordt deze danseres zonder enig voorbehoud  gepresenteerd als een  Nederlands kunstvoorwerp.
Na mijn klacht bij RMO dat dit meten met twee maten is, bleek in oktober 2016 dat de onvervulbare eisen voor erkenning niet namens RMO waren gesteld, maar dat dit de persoonlijke mening was van de conservator van het RMO. Hierdoor is er nu naar verwachting,  een eind gekomen aan het meten met twee maten. RMO gaf voorts aan dat het stellen van  eisen voor erkenning niet tot haar taken behoort
  
Helaas moet tevens geconcludeerd worden dat ook de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed (de RCE) geen objectief oordeel over mijn onderzoek zal geven. De RCE ziet het leveren van een passende zorg voor  erfgoed bij particulieren (m.i. ten onrechte) niet als haar taak. Deze zorg berust daardoor uitsluitend bij particulieren. Zij kunnen echter geen duurzame zorg bieden, waardoor er een voortdurend verlies van mogelijk te behouden erfgoed plaatsvindt. Bij het afbouwen van een particuliere  verzameling of bij overlijden van de verzamelaar, kunnen waardevolle stukken verkocht worden via de handel. Dit betekent vaak het einde van de waarde van een object als cultureel erfgoed. De kennis van de vindplaats en de vondstomstandigheden zullen vroeg of laat verloren gaan.
Het is jammer en onnodig dat dit voortdurend verlies van mogelijk te behouden erfgoed plaatsvindt. Dat geldt in het bijzonder ook voor het beeldje van St. Geertruid dat, wat  betreft vernieuwing, baanbrekend is. Een beeldje dat, met alle respect voor andere vondsten, voor ons erfgoed belangrijker is dan de bekende kunstuitingen in musea. Mede om die reden zal ik nu node aan de minister van OCW vragen het mogelijk te maken dat een persoon of een ander instituut dan de RCE en het RMO, kennis neemt van de feiten teneinde een objectief oordeel te geven over het belang van het beeldje van St. Geertruid en over de wenselijkheid dit beeldje te beschouwen als deel van ons erfgoed. 
Ik sluit daarbij niet uit dat ik mij, indien gewenst, opnieuw tot de pers zal wenden. Gebleken is dat dit onderwerp voor de pers  interessant is en alle publiciteit en hulp zijn zeer welkom. Omdat het publiceren in vaktijdschriften  slechts beperkt mogelijk blijkt, zijn de hoofdzaken van mijn onderzoek nu ook te lezen op YouTube kanaal Beeldje St. Geertruid. In zes video's van ca. 5 minuten, wordt na een introductie ingegaan in gegaan op de graveringen, de datering, het graveerinstrument, bezielde stenen en de Vogelgodin. Daarmee wordt het onderzoek  goed toegankelijk voor iedereen.
Gezien mijn leeftijd zal ik door verkoop de komende jaren mijn archeologische verzameling afbouwen (zie Archeologische verzameling).
Marius Meulenberg.                                                                                                              Civiel ingenieur TUD en ZZP-er beeldhouwer.
Voor meer informatie (of downloads):  Lees meer  of bekijk de video's op YouTube: Beeldje St. Geertruid.